Het eerste ontwerpatelier

Plenaire kick off

In het eerste atelier maken de deelnemers kennis met elkaar en het gebied. Dit kan het best met een wandeling of een fietstocht door het gebied in combinatie met korte presentaties over de kenmerken en de opgaven van het gebied. Ook lokale effecten van klimaatverandering komen voorbij. Inspirerende voorbeelden uit andere gebieden kunnen de deelnemers op ideeën brengen. Op de website Groenblauwe Netwerken zijn veel voorbeelden te vinden. Zie ook voorafgaande proeftuinen voor inspirerende voorbeelden, “Oogst van Proeftuinen”. Aan de start van de ontwerpsessie is het goed om de gestelde doelen, bijvoorbeeld een klimaatbestendige visie op de locatie, duidelijk te maken.

IMG_1474_Hoofddorp

Deelnemers aan de proeftuin Hoofddorp verkennen het studiegebied: de wijk Pax.

Het is goed om de belangrijkste stakeholders, bijvoorbeeld het waterschap, de stedenbouwkundige en de ontwikkelaar of woningcorporatie een korte presentatie te laten geven met hun opgave, wensen en visie. Ze voelen zich dan gehoord en kunnen hun eigen resultaatverwachting van de proeftuin benoemen. Deze presentaties mogen niet te lang duren; 5 tot 10 minuten per stakeholder is voldoende. Het is zaak de deelnemers zo snel mogelijk rond de tekentafels te krijgen om gezamenlijk de opgaven van water, klimaat en ruimte met elkaar te verbinden.

Nodig een inspirerende spreker uit voor een inspiratielezing. Deze lezing belicht de mogelijkheden van klimaatadaptief, waterrobuust en toekomstgericht ontwerpen aan de hand van gerealiseerde voorbeelden die toegespitst zijn op de locatie. Inspireren met geslaagde en innovatieve voorbeeldprojecten met betrekking tot klimaatadaptatie en -mitigatie helpt om een gemeenschappelijk referentiekader te creëren en een indruk te geven van de mogelijkheden ook aan niet-deskundigen met betrekking tot de klimaat- en wateropgave.

Ontwerpsessies

In groepen wordt eerst de opgave goed in kaart gebracht en vervolgens al schetsend aan oplossingen gewerkt. Een groepsgrootte van zes tot acht personen werkt het beste. Dan kan iedereen aan het woord komen en ontstaat er voldoende ruimte voor creativiteit en originaliteit. Iedereen tekent mee. Niet alleen ontwerpers, maar juist ook de mensen die dat niet dagelijks gewend zijn. Een andere mogelijkheid is dat de (externe) ontwerper direct de besproken ideeën optekent. Beide ontwerptafels wijzen iemand aan die de resultaten samenvat voor de andere groep.

Deelnemers aan de proeftuin Zwolle schetsen aan de waterkering in de gebiedsontwikkeling van Weezenlanden.

Deelnemers aan de proeftuin Zwolle schetsen aan de waterkering in de gebiedsontwikkeling van Weezenlanden.

Afsluiting en prioritering

Aan het einde van het eerste atelier worden in een rondvraag de vragen voor de volgende sessie geïnventariseerd en het eerste atelier geëvalueerd.

Als er te veel ideeën waren na de eerste ontwerpslag kan geprioriteerd worden door bijvoorbeeld iedereen 5 stickers te geven en die achter de ideeën op een longlist te laten plakken. De ideeën met de meeste stickers worden verder uitgewerkt in het tweede atelier.

Openstaande vragen kunnen ook als “huiswerk” aan betreffende stakeholders meegegeven worden.

Verslaglegging eerste sessie van de proeftuin en tussentijds overleg

De resultaten en de werkwijze worden vervolgens door de procesbegeleider ondersteund door de externe ontwerper gedocumenteerd en besproken met de coördinator. Op basis hiervan kan de werkwijze bijgesteld worden. De externe ontwerper werkt in tekeningen de resultaten van het eerste atelier uit en verwerkt deze in een presentatie te houden aan het begin van het tweede atelier.

Verder worden er afspraken gemaakt over de gewenste focus en verdieping binnen het tweede atelier. Eventueel vindt nader onderzoek plaats en worden nog zo nodig andere stakeholders uitgenodigd.

Wat kan ik doen met weerstand?

“Professionals van alle betrokken partijen komen achter hun voordeur vandaan. Je hoort alle belangen en je maakt samen een plan waarin die tot hun recht komen. Tekenen in plaats van nota’s schrijven laat ruime om te dromen en om anderen in jouw droom mee te nemen. Je bent gewend te vechten en te onderhandelen. Nu heb je met elkaar succes zonder weerstand. Dat is veel leuker. Tegenstanders worden medestanders en misschien zelfs ambassadeurs. De ‘fun-factor’ is enorm belangrijk. Het resultaat? Een staalkaart van goede ideeën. De uitdaging is nu om de organisaties achter de deelnemers aan de ontwerpateliers op dezelfde lijn te krijgen.”

— Arne Dolle, Directeur Vastgoed, DUWO, deelnemer aan Proeftuin Delft-Zuidoost.

Basiscondities voor de proeftuinsessie: verse koffie, goede werkruimte op locatie en veel kaartmateriaal.

Basiscondities voor de proeftuinsessie: verse koffie, goede werkruimte op locatie en veel kaartmateriaal.

Weerstand hoeft niet negatief te zijn, kan zelfs een goed teken zijn dat iemand duidelijk maakt dat een belang onderbelicht blijft. Flexibiliteit is gevraagd, goed luisteren en doorvragen op de kern van de kwestie.

Weerstand ontstaat als iemand of groep zijn belang niet gerespecteerd ziet. Geef deze persoon de ruimte om zijn belang te uiten en respecteer dit belang zonder oordeel. Onderzoek hoe dit belang geïntegreerd kan worden. Meestal verdwijnt dan de weerstand.

Door het respecteren van ieders belang is de proeftuin juist bij uitstek een methode om weerstand te verhelpen en positief te gebruiken. Vaak zijn personen die weerstand bieden juist betrokken personen! Natuurlijk zal dit niet altijd lukken; ook kunnen later in het proces belangenconflicten weer de kop op steken.

Wanneer er voorafgaand aan de proeftuin al weerstand is bij een of meer sleutelspelers, is het beter om de scope te verleggen naar een ander gebied of een breder thema.

Zorg voor een lekkere lunch!

Zorg voor een lekkere lunch!

Succesvolle workshop ingrediënten

De locatie

Kies een inspirerende plek als proeftuinlocatie, het liefst in het gebied. Let erop dat er zowel plenair als in groepen gewerkt kan worden en er met tafels geschoven kan worden. Zorg voor een lekkere lunch als begin of afsluiting.

De expeditie / excursie

Ga met de proeftuindeelnemers het gebied in met de fiets of wandelend.

De inspiratielezing

Nodig een inspirerende spreker uit. Deze lezing belicht de mogelijkheden van klimaatadaptief, waterrobuust en toekomstgericht ontwerpen aan de hand van gerealiseerde voorbeelden die toegespitst zijn op de locatie. Inspireren met geslaagde en innovatieve voorbeeldprojecten met betrekking tot klimaatadaptatie en -mitigatie helpt om een gemeenschappelijk referentiekader te creëren en een indruk te geven van de mogelijkheden ook aan niet-deskundigen met betrekking tot de klimaat- en wateropgave.

Kaartmateriaal

Duidelijke themakaarten van de proeftuin wordt het nodige kaartmateriaal van de locatie op een werkbare schaal geregeld, bijvoorbeeld eigendomskaarten, kaartmateriaal dat lopende en geplande ontwikkelingen aangeeft zodat duidelijk is waar aanpassingen mogelijk zijn, kaartmateriaal dat de water- en klimaatopgave verheldert en historisch kaartmateriaal om eventueel oude landschaps- en waterstructuren te kunnen gebruiken. Naast dit kaartmateriaal dat op zijn minst gedeeltelijk op A1/A2 formaat beschikbaar is, wordt er gezorgd voor voldoende schetsrollen en stiften.

GIS en map table

Inventarisatie van kaartmateriaal in GIS kan erg praktisch zijn. Zo kunnen er eenvoudig analyses worden gemaakt door de confrontatie van kaartlagen, zoals bodem, maaiveld hoogte en rioolstelsel. Ook plannen of beleidsvoornemens kunnen uitstekend in GIS worden verzameld.
GIS kan tijdens workshops gebruikt worden via een ‘viewer’ met projectie aan de wand of via een zogenaamde ‘map table’ met projectie op een tafel

Online uitwisseling

Een mogelijkheid is om al het materiaal ten bate van de proeftuin aan de deelnemers online beschikbaar te stellen; te denken valt hierbij aan de presentaties, zover beschikbaar een masterplan, een waterplan, gebiedsvisie, etc., en uiteraard het kaartmateriaal.

Tools voor analyse en ontwerp

Afhankelijk van de opgave en de betrokken deelnemers kunnen ook instrumenten zoals de Klimaateffectatlas. de Gidsmodellen, de website www.groenblauwenetwerken.com, enzovoorts PM Zie hulpmiddelen of stap ‘’willen’’ op Kennisportaal, geïntroduceerd worden.

‹ vorige stapvolgende stap ›