Een goede voorbereiding is het halve werk

Deze Handleiding biedt concrete handvatten voor de organisatie van een proeftuin. Een min of meer bewezen stramien is het werken met twee ontwerpateliers van tussen de tien en twintig deelnemers. Een secure voorbereiding is daarbij minstens net zo belangrijk als de werkwijze van de ateliers zelf. Uiteraard vraagt iedere proeftuin om maatwerk en zal er rekening gehouden moeten worden met de lokale doelstellingen en werkcultuur.

Door de urgentie van de wateroverlast in Kockengen zijn veel partijen bij de voorbereiding betrokken

Door de urgentie van de wateroverlast in Kockengen zijn veel partijen bij de voorbereiding betrokken.

Definiëer het gebied en de opgave

Een opgave voor ontwerpend onderzoek heeft betrekking op een concreet afgebakend geografisch gebied. Dat kan een wijk zijn of een hele stad, een bedrijventerrein of een park, bestaand bebouwd gebied of een uitbreidingslocatie. Natuurlijk is binnen de proeftuin uit- of inzoomen nog mogelijk. In dit gebied speelt een ruimtelijke opgave en soms nog andere, bijvoorbeeld sociale opgaven. Klimaatthema’s zijn onder meer wateroverlast door regen of kwel, overstromingsrisico’s, droogte, bodemdaling, verzilting, hittestress en biodiversiteit. Ruimtelijke en sociale thema’s zijn bijvoorbeeld (her)ontwikkeling, behoud van cultuurhistorisch erfgoed en stedelijke vernieuwing.

De eerste stap is om helder te krijgen hoe de klimaateffecten zich manifesteren. Soms is dat duidelijk doordat er al wateroverlast optreedt. Voor modelmatige analyses zijn verschillende tools voorhanden. Deze zijn te vinden op het Kennisportaal Ruimtelijke Adaptatie, onder de rubriek ‘weten’. Zie ook de Klimaateffectatlas.

Benoem het gewenste eindresultaat

Het algemene doel is te komen tot haalbare oplossingen voor een integrale, klimaatbestendige, duurzame en toekomstbestendige inrichting. Daarbinnen wordt de doelstelling aangescherpt op basis van de eigenschappen van het gebied. Er wordt toegewerkt naar een visie met één of enkele ontwerpschetsen. Om te zorgen dat de resultaten na afloop van het traject kunnen landen, is het belangrijk om te bewaken dat dit project blijft passen in lopende investeringsprogramma’s en beleidstrajecten. Maak daarover van te voren afspraken, liefst ook met bestuurders. Spreek van te voren af hoe, wanneer en aan wie het eindresultaat wordt gepresenteerd. Zorg dat alle resultaten goed worden vastgelegd en gevisualiseerd.

Maak een draaiboek

Handig is het om met een draaiboek te werken waarin alle afspraken, verantwoordelijkheden, contactgegevens, vraagstelling, hulpmiddelen en planning worden vastgelegd. Het draaiboek komt tot stand in samenwerking tussen de coördinator en de procesbegeleider. In de loop van de proeftuin kan dit draaiboek aangevuld en bijgesteld worden.

Nodig de deelnemers uit

Een brede samenstelling van de groep deelnemers aan een proeftuin is één van de succesfactoren. Zorg voor een goede mix van kennisdragers, belanghebbenden, ontwerpers en strategen. Vanuit de gemeente of het waterschap moeten verschillende disciplines vertegenwoordigd zijn. Nodig zo mogelijk vertegenwoordigers van bewoners uit. In een goed atelier ontstaat er tijdens het werkproces chemie. Door alle partijen vanaf het begin bij het proces te betrekken komen er inhoudelijk goede voorstellen boven drijven, die bovendien op draagvlak kunnen rekenen.

Het is niet altijd voldoende om deelnemers zomaar een uitnodiging te sturen. Om zeker te zijn dat iedereen komt, is ook telefonisch contact of persoonlijk overleg nodig. Geef aan waarom het belangrijk is om aan de proeftuin deel te nemen en ook welk belang de deelnemers er zelf bij hebben. Omdat het succes van een proeftuin staat of valt met de deelnemers, loont dat zeker de moeite hier veel aandacht aan te besteden.

volgende stap ›